„Dzieje Łemków od średniowiecza do czasów współczesnych”

Dzieje Łemków to ciągła walka o przetrwanie. Łemkowszczyzna pozostawała pod panowaniem różnych państw: Rzeczypospolitej szlacheckiej, Węgier, Monarchii Habsburgów, II Rzeczypospolitej, Czechosłowacji, Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, Republiki Słowackiej. Żadna władza nie wykazywała większego zainteresowania obcą etnicznie ludnością, traktując ją raczej „po macoszemu”. Przez stulecia Łemkowie nauczyli się, że liczyć mogą wyłącznie na własne siły, a ze strony władzy państwowej nie można oczekiwać pomocy. Łemkowie znakomicie opanowali sztukę przetrwania na swej ziemi.

[Fragment z książki]

„Książka Bohdana Halczaka Dzieje Łemków od średniowiecza do czasów współczesnych stanowi jedną z najważniejszych i najbardziej kompleksowych prób całościowego ujęcia historii Łemków w polskiej literaturze historycznej. Autor podejmuje niezwykle ambitne zadanie przedstawienia losów tej karpackiej społeczności na tle szerokich procesów dziejowych Europy Środkowo-Wschodniej, obejmując narracją okres od najdawniejszych dziejów aż po współczesność”.
„Szczególną wartością publikacji jest wyważony i pozbawiony emocjonalnego wartościowania ton narracji. Autor porusza tematy trudne i kontrowersyjne, takie jak spory wokół pochodzenia Łemków, rywalizacja orientacji narodowych, polityka państw wobec ludności ruskiej czy dramatyczne doświadczenia XX wieku, zachowując przy tym akademicki dystans i rzetelność badawczą. Książka nie jest ani apologią jednej wizji tożsamości, ani polemiką ideologiczną, lecz próbą możliwie obiektywnego przedstawienia złożonej historii”.
„Ważnym walorem książki jest także konsekwentne ukazywanie Łemków jako podmiotu historii, a nie jedynie biernego obiektu działań politycznych. B. Halczak pokazuje aktywność społeczną, kulturalną i religijną tej społeczności, jej wewnętrzne zróżnicowanie oraz zdolność do adaptacji w zmieniających się warunkach historycznych. Dzięki temu czytelnik otrzymuje obraz społeczności żywej, dynamicznej i wielowymiarowej”.

Prof. dr hab. Roman Drozd
[fragmenty recenzji]