Про нас
Zjednoczenie Łemków
to łemkowska organizacja społeczna, zarejestrowana 30 marca 1990 roku w Gorlicach,
obejmująca swoim działaniem teren całej Polski.
Początki organizacji: dokumentacja archiwalna |PDF|
I Zjazd Zjednoczenia Łemków: 9 listopada 1991, pałac w Siarach
Latopis ZJEDNOCZENIA ŁEMKÓW
opracowanie: Bogdan Huk, lipiec 2025
1990
- Sąd w Nowym Sączu zarejestrował ZŁ
- ZŁ członkiem Komitetu Organizacyjnego „Łemkowskiej Watry” w Żdyni (do 1991 r.)
- Inicjatywy odnośnie dwujęzycznych nazw wsi na Łemkowszczyźnie
- Odsłonięcie pomnika poety Bohdana Ihora Antonycza w Nowicy
1992
- Kontynuacja starań o zwrot łemkowskiej własności, w tym lasów (trwają nadal) i budynku „Ruskiej Bursy” (do 2008 r.) w Gorlicach, podjętych w 1989 r. przez Komitet Łemkowski
- Na własnym gruncie w Żdyni ZŁ zaczyna samodzielnie organizować „Łemkowską Watrę”
- Ukazuje się pierwszy numer kwartalnika „Watra”
- Pierwsza „Spartakiada Łemkowska” w ŻdyniSąd w Nowym Sączu zarejestrował ZŁ
1993
- Olchowiec koło Dukli: ZŁ współuczestniczy w organizacji Kermeszu św. Mikołaja
1994
- Starania o uzupełnienie napisu na płycie nagrobnej Epifaniusza Drowniaka, umieszczenie tablicy pamiątkowej na budynku jego muzeum oraz o pomnik Malarza w Krynicy
1996
- Wniosek do Sądu Rejonowego w Nowym Sączu o sprostowanie aktu urodzenia Nikifora Krynickiego (w 2003 r. Wydział Zamiejscowy w Muszynie Sądu Rejonowego w Nowym Sączu na podstawie zapisu w metryce narodzin wydał postanowienie, że Nikifor Krynicki i Epifaniusz Drowniak „to jedna i ta sama osoba”)
1997
- Odsłonięcie tablic upamiętniających 50. rocznicę wygnania Łemków na ziemie zachodnie i północne Polski
1999
- Początek działań w celu uratowania cmentarza nad Mostyszą we Florynce
2000
- W Gorlicach rusza cykl pt.: „Spotkania z Łemkowszczyzną”
2001
- Pierwsza edycja inicjatywy artystycznej „Łemkowskie Jeruzalem” w Gorlicach
2002
- Powstają międzyszkolne punkty nauczania języka ukraińskiego z dialektem łemkowskim
2003
- Kraków: w eterze wybrzmiewa cotygodniowa audycja Radio Kermesz
- Z inicjatywy ZŁ starosta gorlicki powołuje Stefana Kłapyka na pełnomocnika do spraw mniejszości narodowych
- Powstaje „Łemkowski Pierścionek” («Лемківский перстеник») — Dziecięco-Młodzieżowy Zespół Folklorystyczny działający pod egidą ZŁ
2005
- Stefan Hładyk zostaje członkiem Komisji Wspólnej Mniejszości i Rządu (do 2015 r.)
2007
- Ustanowienie odznaczenia „Wirnyj Predkam”
- ZŁ laureatem nagrody Pro Publico Bono
- Prezydent Ukrainy Wiktor Juszczenko gościem XXV Łemkowskiej Watry w Żdyni
2008
- ZŁ staje się właścicielem budynku przy pl. Dworzysko w Gorlicach
2009
- Powstaje muzealna Zagroda Maziarska w Łosiu. Projekt zainicjowało ZŁ w 2005 r.
2010
- W budynku przy pl. Dworzysko w Gorlicach rozpoczyna działalność Centrum Kultury im. B.I. Antonycza
2012
- Dalsze kroki w celu niedopuszczenia do upamiętnienia gen. Kazimierza Pułaskiego w Wysowej
2015
- Zawiadomienie do IPN o akcji „Wisła” jako zbrodni komunistycznej
- ZŁ partnerem Festiwalu im. Zygmunta Haupta w Gorlicach
2017
- 70. rocznica deportacyjnej akcji „Wisła”: umieszczenie tablic na kilku dworcach PKP
2018
- Odchodzi do wieczności pierwszy przewodniczący ZŁ — Teodor Gocz
2020
- Odchodzi do wieczności Stefan Hładyk, przewodniczący ZŁ 4 kadencji
2022
- Start projektu „Łemkowie to My”
2023
- W odpowiedzi na starania o zwrot lasów medialna kampania oskarżająca Łemków o „piąty rozbiór Polski”
2024
- Ukraińskie Towarzystwo Historyczne przyznaje Redakcji kwartalnika „Watra” medal „Strażnik Pamięci”
Celami Zjednoczenia Łemków wg Statutu są:
- krzewienie, popularyzacja oraz rozwój oświaty, kultury, sztuki i języka ojczystego;
- występowanie do władz i instytucji państwowych z postulatami dotyczącymi potrzeb społecznych i bytowych istotnych dla społeczności łemkowskiej zamieszkałej na terenie Rzeczypospolitej Polskiej;
- wspieranie strategicznego partnerstwa Polski i Ukrainy;
- reprezentowanie zbiorowych oraz indywidualnych interesów społeczności łemkowskiej w relacjach z władzami Rzeczypospolitej Polskiej, organami jednostek samorządu terytorialnego, administracji publicznej oraz przedstawicielami wszystkich krajów, w szczególności Unii Europejskiej i Ukrainy a także z organizacjami społecznymi, gospodarczymi Rzeczypospolitej Polskiej, krajów jak wyżej;
- coroczne organizowanie święta kultury łemkowskiej — Łemkowskiej Watry w Zdyni.
Realizacja celów organizacji następuje przez:
- organizowanie spotkań kulturalnych, takich jak: występy zespołów artystycznych, wieczorki literackie, przedstawienia teatralne, spotkania towarzyskie i zabawy taneczne;
- organizowanie kursów oświatowych, konferencji naukowo-metodycznych i spotkań dyskusyjnych;
- inspirowanie nauki języka mniejszości w szkołach w rejonach, gdzie zamieszkuje ludność łemkowska;
- organizacja bibliotek, klubów, świetlic i czytelni;
- prowadzenie amatorskich zespołów artystycznych i kół zainteresowań;
- wydawanie okolicznościowych czasopism, periodyków, materiałów reklamowych i repertuarowych, wydawnictw literackich, publicystycznych, opracowań popularnonaukowych i naukowych, folderów;
- prowadzenie działalności gospodarczej w celu uzyskania środków na statutową działalność;
- organizowanie młodzieżowych obozów wypoczynkowych i rajdów turystycznych.
Przy Zjednoczeniu Łemków działa Łemkowski Zespół Dziecięco-Młodzieżowy
→„Łemkowski Pierścionek”
Obecnie organizacja prowadzi intensywne działania na rzecz zwrotu mienia, które zostało odebrane Łemkom podczas akcji „Wisła” w 1947 roku.
Ponadto Zjednoczenie Łemków angażuje się w projekty integrujące młodzież łemkowską w ramach warsztatów filmowych, czego efektem są spoty promujące festiwal Łemkowska Watra w Zdyni.